پرش به محتوا 
آیا میدانید انتخاب سیم نامناسب برای کولر گازی یا لوازم پرمصرف مانند پمپ آب میتواند منجر به آتشسوزی، قطعی برق یا آسیب به دستگاهها شود؟ بهترین انتخاب سیم برای کولر گازی شما چیست؟ بسیاری از کاربران بدون توجه به ظرفیت جریان، طول مسیر و شرایط محیطی، از سیمهای نامناسب استفاده میکنند که منجر به افت ولتاژ، گرمای بیش از حد و حتی خرابی زودهنگام لوازم میشود.
اگر به دنبال خرید و کسب اطلاعات در مورد سیم و کابل نسوز، کابل مقاوم در برابر حرارت و… هستید، با این راهنما، نحوه محاسبه آمپر، انتخاب سطح مقطع مناسب و تشخیص سیم استاندارد را برای کولر گازی، پمپ آب و سایر لوازم پرمصرف بیاموزید و از ایمنی خانه خود مطمئن شوید.
چرا انتخاب سیم مناسب برای کولر گازی حیاتی است؟
ازآنجاکه کولرهای گازی برای راهاندازی و کارکرد مداوم به جریان الکتریکی بالایی نیاز دارند. استفاده از سیم نامناسب میتواند باعث موارد زیر شود:
جلوگیری از آتشسوزی و خطرات برقگرفتگی
طبق استانداردهای IEC، سیمکشی ضعیف عامل ۳۰% آتشسوزیهای خانگی است. انتخاب سیم برای کولر گازی نهتنها یک ضرورت فنی، بلکه تضمینی برای ایمنی خانواده شماست. سیمهای نامناسب با ظرفیت ناکافی، جریان الکتریکی بالا را تحمل نمیکنند و داغ میشوند؛ این گرمای بیش از حد میتواند عایق سیم را ذوب کرده و جرقه ایجاد کند که در نهایت به آتشسوزی منجر شود. علائم استفاده از سیم نامناسب مانند بوی سوختگی یا قطع مکرر فیوز، هشداردهنده هستند. همچنین، خطر برقگرفتگی از طریق عایق آسیبدیده افزایش مییابد، زیرا اتصالات ضعیف ممکن است باعث نشت جریان به بدنه دستگاه یا سطوح فلزی شوند.
کاهش افت ولتاژ و افزایش راندمان دستگاه
افت ولتاژ در سیم کشی زمانی رخ میدهد که طول سیم زیاد یا سطح مقطع کم باشد. یعنی ولتاژ ورودی به کولر گازی کمتر از حد استاندارد (معمولاً ۲۲۰ ولت) رسیده و دستگاه نمیتواند به طور کامل کار کند. برای مثال، در مسافت ۵۰ متری، افت ۵% ولتاژ باعث کاهش ۱۰% راندمان کولر میشود. این افت ولتاژ، موتور و کمپرسور را مجبور میکند سختتر کار کنند که مصرف برق تا ۳۰٪ افزایشیافته و راندمان دستگاه پایین میآید.
تأثیر سیم نامناسب بر عملکرد و طول عمر کمپرسور
کمپرسور قلب کولر گازی است و سیم نامناسب مستقیماً عملکرد آن را مختل میکند؛ جریان ناکافی یا نوسانی باعث میشود کمپرسور بیش از حد گرم شود، ویبره کند و زودتر فرسوده گردد (عمرش از ۱۰ سال به ۳-۵ سال کاهش مییابد). این مسئله منجر به خاموششدن مکرر دستگاه، کاهش قدرت سرمایش و در نهایت خرابی کمپرسور میشود که هزینه تعویض آن بیش از ۵۰٪ قیمت کولر است. پس سرمایهگذاری اولیه روی سیم مناسب، از هزینههای تعمیرات سنگین در آینده جلوگیری میکند.
راهنمای گام به گام انتخاب سیم و کابل
این راهنما به شما کمک میکند تا با اصول علمی و عملی، سیم و کابل مناسب را انتخاب کنید. بیایید قدمبهقدم پیش برویم.
گام اول: محاسبه توان و جریان مصرفی (آمپر)
ابتدا توان دستگاه (وات) را از برچسب روی کولر گازی یا دفترچه راهنما بخوانید. برای محاسبه آمپر مصرفی کولر گازی ابتدا ظرفیت BTU را به اسب بخار (HP) تبدیل کنید (1HP=12000 BTU)، سپس به کیلووات (KW) برسانید (1KW=1/34HP) و در نهایت با ضریب ۶.۶ آمپر بهازای هر KW در برق تکفاز ضرب کنید؛ مثلاً کولر ۲۴۰۰۰ BTU:
24000 ÷ 1200 = 2
2 ÷ 1/34 = 1/5 KW
6.6 × 1/5 = 9.9
پس بایستی فیوز جریانی معادل با ۱۵ تا ۲۰ آمپر انتخاب کنید. این روش بر اساس استانداردهای ایرکاندیشنهای گاز R22 در ۵۰ هرتز است. همیشه ۲۰-۳۰٪ حاشیه ایمنی برای استارت کمپرسور در نظر بگیرید تا از سوختن فیوز یا آسیب دستگاه جلوگیری شود.
گام دوم: تعیین سطح مقطع مناسب سیم بر اساس آمپراژ
بر اساس آمپر محاسبهشده، سطح مقطع سیم را انتخاب کنید: برای ۱۰-۱۵ آمپر از سیم ۲.۵ میلیمترمربع، برای ۱۵-۲۰ آمپر سیم ۴ میلیمترمربع و برای بالای ۲۰ آمپر از سیم ۶ میلیمترمربع استفاده کنید. جدول سطح مقطع سیم برق و جدول استاندارد IEC نشان میدهد سیم ۲.۵ mm² تا ۲۰ آمپر ایمن است، اما برای کولرهای خانگی معمولاً ۴ mm² ایدئال است تا جریان startup کمپرسور (تا ۲ برابر آمپر عادی) را تحمل کند و جلوی ذوبشدن عایق را بگیرد. این مقادیر بر اساس چگالی جریان ۶ آمپر بر میلیمتر (برای مس) تعیین میشوند. سیم مسی بهتر از آلومینیومی است؛ زیرا مقاومت کمتری (۱.۷۸ × ۱۰^{-۸} اهم-متر) دارد.
گام سوم: اهمیت طول سیم و تأثیر آن بر افت ولتاژ
طول سیم بیش از ۲۰ متر باعث افت ولتاژ بیش از ۳٪ میشود که عملکرد کولر را مختل میکند؛ توصیه میکنیم برای هر ۱۰ متر طول، سطح مقطع را ۱ mm² افزایش دهید. مثلاً برای ۳۰ متر و ۱۵ آمپر، از ۶ mm² استفاده کنید. فرمول افت ولتاژ که ΔV = (۲ × طول × جریان × مقاومت) / سطح مقطع است را چک کنید تا ولتاژ ورودی حداقل ۲۱۰ ولت بماند و کمپرسور آسیب نبیند.
گام چهارم: انتخاب نوع کابل (افشان یا مفتولی)
سیم افشان بهتر است یا مفتولی؟ در جواب به این سؤال باید بگوییم که بستگی به کاربرد دارد. برای نصب ثابت و داخل لوله، کابل مفتولی (سفت) مناسبتر است؛ زیرا مقاومت مکانیکی بالاتری دارد، کمتر خم میشود برای مسیرهای مستقیم و ثابت بهتر است؛ اما برای اتصالات انعطافپذیر مانند کولرهای اسپلیت، سیم افشان (نرم و انعطافپذیر) را انتخاب کنید که خمشپذیری بهتری دارد، برای مسیرهای پرپیچوخم مناسب است و در برابر لرزش کمپرسور مقاومتر است. هر دو نوع باید ۳ هسته (فاز، نول، ارت) داشته باشند و افشان برای مسافتهای کوتاه خانگی اولویت دارد. مثلاً سیم مناسب برای کولر گازی ۲۴۰۰۰ بهتر است افشان باشد.
گام پنجم: بررسی کیفیت و استاندارد سیم (استاندارد ملی و بینالمللی)
برای انتخاب سیم برای کولر گازی، سیم را از برندهای معتبر با علامت استاندارد ISIRI 3569 (ایران) یا IEC 60227 (بینالمللی) انتخاب کنید. بررسی کنید عایق PVC/Y یا XLPE بوده، هادی مس خالص (نه آلومینیوم) باشد و روکش دولایه ضدحریق داشته باشد. از خرید سیمهای بدون هولوگرام یا ارزانقیمت اجتناب کنید، زیرا ممکن است ظرفیت واقعی کمتری داشته باشند و خطر آتشسوزی ایجاد کنند، همیشه گواهینامه کیفیت را چک کنید.
جدول راهنمای انتخاب سیم و کابل برای لوازم پرمصرف
این جدول بر اساس استانداردهای IEC و ISIRI، آمپر مصرفی، سطح مقطع پیشنهادی و فیوز مناسب را برای کولر گازی و لوازمخانگی پرمصرف نشان میدهد. البته برای انتخاب سیم برای کولر گازی، همیشه ۲۰-۳۰٪ حاشیه ایمنی در نظر بگیرید و برای طول بیش از ۳۰ متر، سطح مقطع را ۱ mm² افزایش دهید.
| دستگاه | ظرفیت (BTU/HP) | آمپر مصرفی (A) | سطح مقطع سیم (mm²) | فیوز مناسب (A) | حداکثر طول سیم (متر) |
| کولر گازی | ۱۸۰۰۰ / ۱.۵ HP | ۷.۴ | ۲.۵ | ۱۰ | ۲۰ |
| کولر گازی | ۲۴۰۰۰ / ۲ HP | ۹.۹ | ۴ | ۱۵-۲۰ | ۳۰ |
| کولر گازی | ۳۰۰۰۰ / ۲.۵ HP | ۱۲.۳ | ۴-۶ | ۲۵ | ۳۰ |
| کولر گازی | ۳۶۰۰۰ / ۳ HP | ۱۴.۸ | ۶ | ۳۲ | ۲۵ |
| کولر گازی | ۴۸۰۰۰ / ۴ HP | ۱۹.۷ | ۱۰ | ۴۰ | ۲۰ |
| پمپ آب خانگی | ۱ HP | ۸-۱۰ | ۲.۵ | ۱۵ | ۲۵ |
| پمپ آب خانگی | ۲ HP | ۱۵-۱۸ | ۴-۶ | ۲۵ | ۳۰ |
| جوشکاری | ۲۰۰ آمپر | ۲۵-۳۰ | ۱۰ | ۴۰ | ۱۵ |
| هیتر برقی | ۳۰۰۰ وات | ۱۳.۶ | ۴ | ۲۰ | ۳۰ |
جدول سطح مقطع سیم برای کولر گازی (اسپلیت)
این جدول اختصاصی برای کولرهای اسپلیت بر اساس استانداردهای IEC 60364 و ISIRI، با در نظرگیری آمپر استارت کمپرسور (تا ۲.۵ برابر آمپر عادی) و افت ولتاژ حداکثر ۳٪ تهیه شده است.
| ظرفیت (BTU) | اسب بخار (HP) | آمپر عادی (A) | آمپر استارت (A) | سطح مقطع پیشنهادی (mm²) | فیوز مناسب (A) | حداکثر طول (متر) |
| ۱۸۰۰۰ | ۱.۵ | ۷.۴ | ۱۸.۵ | ۲.۵ | ۱۰ | ۲۵ |
| ۲۴۰۰۰ | ۲ | ۹.۹ | ۲۴.۷ | ۴ | ۱۶-۲۰ | ۳۰ |
| ۳۰,۰۰۰ | ۲.۵ | ۱۲.۳ | ۳۰.۷ | ۴-۶ | ۲۵ | ۳۰ |
| ۳۶,۰۰۰ | ۳ | ۱۴.۸ | ۳۷ | ۶ | ۳۲ | ۲۵ |
| ۴۲,۰۰۰ | ۳.۵ | ۱۷.۳ | ۴۳.۲ | ۶-۱۰ | ۴۰ | ۲۵ |
| ۴۸,۰۰۰ | ۴ | ۱۹.۷ | ۴۹.۲ | ۱۰ | ۵۰ | ۲۰ |
| ۶۰,۰۰۰ | ۵ | ۲۴.۶ | ۶۱.۵ | ۱۶ | ۶۳ | ۱۵ |
جدول سطح مقطع سیم برای پمپ آب و پکیج
این جدول بر اساس استانداردهای ISIRI 3569 و IEC 60364 برای پمپهای آب خانگی/صنعتی و پکیجهای گرمایشی با در نظرگیری جریان استارت (۳-۵ برابر آمپر عادی) و افت ولتاژ حداکثر ۵٪ تهیه شده است. از کابل مناسب برای پمپ آب خانگی الهام بگیرید و همیشه مدار جداگانه بسازید.
| دستگاه | توان (HP/KW) | آمپر عادی (A) | آمپر استارت (A) | سطح مقطع پیشنهادی (mm²) | فیوز مناسب (A) | حداکثر طول (متر) |
| پمپ آب خانگی | ۰.۵ HP / ۰.۳۷ KW | ۳-۴ | ۱۲-۲۰ | ۱.۵ | ۶-۱۰ | ۳۰ |
| پمپ آب خانگی | ۱ HP / ۰.۷۵ KW | ۶-۸ | ۲۴-۴۰ | ۲.۵ | ۱۶ | ۳۰ |
| پمپ آب خانگی | ۱.۵ HP / ۱.۱ KW | ۹-۱۱ | ۳۳-۵۵ | ۴ | ۲۵ | ۲۵ |
| پمپ آب خانگی | ۲ HP / ۱.۵ KW | ۱۳-۱۶ | ۴۸-۸۰ | ۶ | ۳۲ | ۲۰ |
| پمپ آب صنعتی | ۳ HP / ۲.۲ KW | ۲۰-۲۵ | ۷۵-۱۲۵ | ۱۰ | ۵۰ | ۱۵ |
| پکیج فندار | ۲۴ KW | ۱۰-۱۲ | ۳۰-۳۶ | ۲.۵-۴ | ۲۰ | ۲۵ |
| پکیج بدون فن | ۲۴ KW | ۸-۱۰ | ۲۴-۳۰ | ۲.۵ | ۱۶ | ۳۰ |
| پکیج دو مبدل | ۳۵ KW | ۱۵-۱۸ | ۴۵-۵۴ | ۴-۶ | ۲۵-۳۲ | ۲۰ |
| پمپ سیرکولاتور | ۰.۱-۰.۳ KW | ۱-۲ | ۵-۱۰ | ۱ | ۶ | ۵۰ |
نکات تکمیلی: انتخاب سیم مناسب برای لوازم آشپزخانه (مایکروویو، فر برقی)
مایکروویوهای خانگی معمولاً ۸۰۰-۱۵۰۰ وات (۴-۷ آمپر) مصرف میکنند، پس سیم ۲.۵ mm² افشان ۳ هسته با فیوز ۱۰-۱۶ آمپر و مدار اختصاصی برای آنها ایدئال است؛ مدلهای بزرگتر (بالای ۲۰۰۰ وات) به ۴ mm² و پریز ارتدار نیاز دارند تا افت ولتاژ و خطر جرقه در حین کار مگنترون را کاهش دهد.
فرهای برقی توکار ۲۰۰۰-۶۰۰۰ وات جریان بالایی (۹-۲۷ آمپر) میکشند، بنابراین سیم ۴-۶ mm² مفتولی NYM با فیوز ۲۰-۳۲ آمپر و کابل مقاوم به حرارت (XLPE) انتخاب کنید؛ برای فرهای دوال (بالای ۴۰۰۰ وات) مدار ۳ فاز با ۱۰ mm² نیاز داریم تا المنتهای حرارتی بدون داغشدن بیش از حد سیم کار کنند.
جمعبندی
انتخاب سیم برای کولر گازی ترکیبی از محاسبه دقیق، استانداردها و کیفیت است. با پیروی از این راهنما، از ایمنی، راندمان و طول عمر لوازم پرمصرف مطمئن شوید. شرکت کابل یاقوت تولیدکننده تخصصی انواع سیم و کابل نسوز سیلیکونی، کابلهای اعلام حریق و ضد آتش مطابق استانداردهای بینالمللی BS 7629-1 و IEC است که از سال ۱۳۸۵ با عایق سیلیکون مقاوم تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد، پوشش الیاف شیشهای و روکش LTS3 فعالیت میکند. این محصولات بدون گازهای سمی هالوژن، انعطافپذیر و ضدباکتری برای کاربردهای صنعتی، آتشنشانی، مترو، فرودگاه، لوازمخانگی پرحرارت و سیستمهای اطفای حریق ایدئال هستند. کابل یاقوت اولین شرکت ایرانی با تأییدیه آتشنشانی ملی نیز هست.
