پرش به محتوا 
برقگرفتگی ازجمله آسیبهای جبرانناپذیری محسوب میشود که وقوع آن زمینهساز بسیاری از خسارات جانی و مالی است. ازاینروی توجه به سیمکشی صحیح ساختمان و شناخت راههای جلوگیری از اتصالی برق در خانه یا محل کار میتواند تا حد قابلتوجهی از بروز بسیاری از اتفاقات ناگوار جلوگیری کند. سوختن وسایل، آتشسوزی، قطع عضو، سوختگیهای شدید (خارجی و داخلی)، ایست قلبی، اختلال در ریتم قلب (آریتمی) و آسیب به وسایل الکتریکی اشاره کرد. تنها تعداد محدودی از اتفاقاتی هستند که میتوانند در صورت عدم توجه به اتصالی برق رخ دهند، پس باتوجهبه اهمیت شناخت چگونگی اتصالی برق و روشهای پیشگیری آن، پیشنهاد میکنیم در ادامه با ما همراه باشید.
اتصالی برق چیست و چه عواملی باعث آن میشوند؟
اتصالی برق یکی از اتفاقات نسبتاً شایع در سیمکشیهای ساختمانهایی است که در آنها از کابلهای بیکیفیت و قدیمی استفاده شده است، به طور معمول اتصالی برق زمانی رخ میدهد که جریان الکتریکی مسیر کممقاومتی بین فاز و نول پیدا کند و به جای عبور از مسیر استاندارد، از مسیر کوتاهتر عبور کند. این حالت باعث افزایش شدید جریان و خطر آسیب به تجهیزات و آتشسوزی میشود. با اینحال این اتفاق میتواند دلایل دیگری نیز داشته باشد که در ادامه این بخش آنها را موردبررسی قرارداده ایم.
دلایل اصلی اتصالی (اتصال کوتاه)
با توجه به نقش حیاتی برق در زندگی مدرن، باید علاوه بر استفاده صحیح، از ایجاد اضافهبار در مدارها خودداری کرد. اضافهبار یا عبور جریان بیش از ظرفیت سیمکشی میتواند باعث اتصال کوتاه شود و احتمال آسیب به تجهیزات الکتریکی یا آتشسوزی را افزایش دهد. برای جلوگیری از اتصالی برق در خانه شناخت دیگر دلایل اتصالی نیز میتواند کمککننده باشد، به طور کلی اتصالی برق به دلایل مختلفی میتواند رخ دهد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- جویدن سیمها توسط حشرات موذی
- تماس آب یا سایر مایعات با سیمکشی برق
- اتصالات شل در جعبه برق
- استفاده از پریزها، کلیدها، چراغها، لوازمخانگی قدیمی یا آسیبدیده
- ارتباط میخها و با پیچهایی که از دیوار عبور کرده و با سیمها در تماس هستند.
- خرابی روکش کابل برق
- جمعشدن یا افزایش ناگهانی جریان برق
علائم هشداردهنده اتصالی برق
اگرچه نحوه تشخیص دقیق اتصالی برق پیچیده است و نیاز به تخصص دارد، اما توجه به برخی علائم میتواند نقش مؤثری در جلوگیری از اتصالی برق در خانه و بروز حادثه داشته باشد. مهمترین علائم هشداردهنده عبارتاند از:
- کمنور شدن یا سوسوزدن چراغها
- استشمام بوهای عجیبوغریب نظیر بوی سوختگی
- جرقهزدن در کلید یا پریز
- گرم شدن کلید و پریزها
- قطع مکرر فیوز به دلیل اضافهبار یا اتصالی
پیامدهای خطرناک اتصالی برق
آسیبهای الکتریکی بسته به شدت و مسیر جریان میتواند متفاوت باشد. جریانهای بالا میتوانند باعث اسپاسم عضلانی، اختلال در تنفس و ایست قلبی شوند. حتی جریانهایی با ولتاژ پایین در شرایط خاص (مثل رطوبت زیاد یا مسیر عبور از قلب) میتوانند خطرناک باشند. به طور کلی اتصالی برقی میتواند پیامدهای خطرناک و جبرانناپذیری برای افراد داشته باشد که از جمله مهمترین آنها میتوان موارد ذیل را نام برد.
- سوختگی وسایل
- سوختگیهای حرارتی
- احتمال ایست قلبی
- اختلال در تنفس
- ایجاد اسپاسم عضلانی
- سوختگی یا مرگ
راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از اتصالی برق در خانه
اگرچه که راههای جلوگیری از آتش سوزی برق بسیار است و اغلب مردم نسبت به آن آگاه هستند، اما یادآوری موارد زیر میتواند تا حد قابلتوجهی از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.
بررسی و تعویض سیمکشی فرسوده و قدیمی
یکی از راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از اتصالی برق در خانه، توجه به سیمکشی آن است. سیمکشی برق از جمله مهمترین موارد یک خانه استاندار محسوب میشود که رابطه مستقیمی با میزان رفع نیازهای روزمره افراد منزل دارد و این کار باید توسط برقکار متخصص انجام شود. اگرچه که یک سیمکشی برق خوب تا مدتها سالم میماند، اما پس از چند سال و در صورت مشاهده علائم اتصالی بهمنظور افزایش ایمنی بهتر است سیمکشی تعویض شود. باتوجهبه اهمیت این موضوع پس بهتر است افرادی که در یک منزل زندگی میکنند در صورت مشاهده قطع مکرر جریان برق، مشاهده چراغها بهصورت چشمکزن و سایر علائم اتصالی در اولین فرصت بهمنظور پیشگیری از خطرات برای تعویض سیمکشیهای معیوب اقدام کنند.
استفاده از سیم و کابل استاندارد و باکیفیت
کیفیت سیم و کابلهای مورداستفاده در سیمکشی منزل از دیگر مواردی است که میتواند ضمانتکننده پیشگیری از اتصالی برق در خانه باشد، متأسفانه یکی از بزرگترین خطرات استفاده از سیم و کابلهای بیکیفیت، خطر آتشسوزی الکتریکی است. مواد بیکیفیت میتوانند بهمرورزمان تخریب شوند و منجر به افزایش خطر اتصال کوتاه و جرقههایی شوند که میتوانند یک آتشسوزی را رقم بزنند که این موضوع در مناطق یا محیطهای پر رفتوآمد که سیمها و کابلها در معرض حرکت یا فشار مداوم قرار دارند، بسیار رخ میدهد. اگرچه سرمایهگذاری اولیه برای سیم ممکن است بیشتر باشد، اما دوام و قابلیت اطمینان مواد باکیفیت بالا میتواند منجر به کاهش هزینههای نگهداری و تعویض در طول زمان شود.
نصب فیوز (مینیاتوری) مناسب در جعبه فیوز
استفاده از یک فیوز مناسب برای خانه میتواند یکپارچگی تأسیسات الکتریکی را تضمین کند. ضمن اینکه انتخاب یک فیوز باکیفیت میتواند ضمانتکننده تجهیزات منزل و ایمنی افراد حاضر در خانه باشد. به طور کلی حفاظت از دستگاهها و سیمکشی ساختمان، پیشگیری از آتشسوزی، پیشگیری از خطاهای آبشاری و ایمنی شخصی از جمله مهمترین مزایای نصب فیوز برشمرده میشود. شایان ذکر است که جریان نامی فیوز باید با ظرفیت مدار هماهنگ باشد.
استفاده از پریزهای استاندارد و عدم استفاده از رابطهای نامرغوب
پریزها اجزای کوچکی از خانه محسوب میشوند که میتوانند زمینه ایمنی و راحتی از تجهیزات الکتریکی را فراهم کنند. پریزهای استاندارد و عایق، خطر آتشسوزی و جرقه را به حداقل میرسانند، اما در مقابل پریزهایی که از مواد نامرغوب تهیه شدهاند، احتمال آتشسوزی، آسیب به لوازم الکترونیکی و برقگرفتگی را در حین استفاده افزایش میدهند.
مراقبت از لوازم برقی و جلوگیری از پارگی سیمها
یکی از راههای جلوگیری از اتصالی برق در خانه، توجه به توان مصرفی هر وسیله و عدم استفاده همزمان از چند دستگاه پرمصرف روی یک مدار است. همچنین سیمها و دوشاخههای با کیفیت پایین یا آسیبدیده میتوانند احتمال اتصال کوتاه را افزایش دهند.
نصب سیم ارت (اتصال به زمین) برای ایمنی بیشتر
فضای اداری یا خانگی فرقی ندارد، ایمنی در هر فضا از اهمیت بسیاری برخوردار است، به طور کلی استفاده از سیم ارت از جمله روشهایی است که بهمنظور ایمنی بیشتر و پیشگیری از اتصالی برق در خانه یا محیط کار میتوان از آن استفاده کرد. اگرچه که در چند سال اخیر سیمهای ارت اغلب نادیده گرفته میشوند؛ اما از این دسته سیمها میتوان تحت عنوان یک سپر محافظ در برابر خطرات ناشی از خطاهای الکتریکی یادکرد، زیرا نقش سیم ارت در جلوگیری از اتصالی به این صورت است که جریانهای اضافی را وارد زمین میکند که این موضوع میتواند نقش مؤثری را در کاهش برقگرفتگی، آسیب به وسایل، آتشسوزی و… داشته باشد.
رعایت استانداردها در سیمکشی لوازم پرمصرف
لوازم برقی با توان مصرفی بالا باید از کابلهای استاندارد و مرغوب استفاده کنند. استفاده مداوم از این دستگاهها روی مدارهای نامتناسب میتواند باعث سوختن وسایل و علت پریدن مکرر فیوز شود. به بیان سادهتر، زمانی که یک دستگاه بیش از اندازه برق مصرف میکند، فیوز بهمنظور تخلیه اضافهبار میپرد و یا در مدتزمان طولانی بهمنظور جلوگیری از اتصالی میسوزد.
اقدامات ایمنی در صورت وقوع اتصالی برق
یکی از دلایلی که میتواند باعث ایجاد اتصالی در یک ساختمان شود، عدم توجه به سیم کشی استاندارد ساختمان است که میتواند آثار مخربی را از جمله سوختگی وسایل و یا برقگرفتگی را برای ساکنین یا آپارتمان به همراه آورد. به طور کلی نخستین گام در هنگام وقوع اتصالی برق حفظ خونسردی است؛ اما پیروی از موارد زیر نیز میتواند در کنار حفظ آرامش بسیار مؤثر باشد.
- قطع جریان برق از جعبه فیوز اصلی
- خودداری از لمس سیمها یا تجهیزات برقدار
- در صورت نیاز استفاده از ابزار با عایق مناسب
- تماس فوری با برقکار متخصص برای رفع مشکل
- اطمینان از عدم وجود آب یا رطوبت در محل حادثه
جمع بندی
جلوگیری از اتصالی برق در خانه و ایمنی الکتریکی مقولهای پراهمیت است، زیرا این موضوع رابطه مستقیمی با رفاه اعضای خانواده خواهد داشت. به طور کلی وسایل زیادی در خانه یا محل کار از برق تغذیه میکنند و اگر این موضوع بهدرستی مدیریت نشود، میتواند خطرات و آسیبهای بسیاری را برای افراد داشته باشد. اگرچه در بطن مقاله به تمام علائم اتصالی برق در خانه اشاره شد؛ اما مجدداً باید این نکته را یادآور شد که افراد حاضر در منزل باید علائمی نظیر داغشدن سیمها، سوختن فیوز، جرقهزدن و… را جدی بگیرند؛ زیرا عدم توجه به این موارد میتواند زمینهساز بسیاری از تلفات و آسیبهای جدی در منزل شود. در نهایت میتوان نتیجه گرفت که گاهی با استفاده از سیمکشی استاندارد در منزل، نصب فیوز و… میتوان تا حد قابلتوجهی از بروز حوادثی نظیر سوختگی دستگاه، برقگرفتگی و… پیشگیری کرد.
